บุคคลที่เข้าถึงการพัฒนาชีวิตที่แท้จริง ในท้ายที่สุดเมื่อรู้เข้าใจโลกและชีวิตตามความเป็นจริง ก็มีความเป็นอิสระจากสิ่งต่างๆ ภายนอก คือไม่ยึดติดถือมั่น ถือปฏิบัติด้วยความรู้เท่าทันต่อเหตุปัจจัย เมื่อปัญญาเจริญอย่างถูกต้อง ก็จะส่งผลให้จิตใจดีงามมีความสุขอันเป็นจุดหมายสูงสุดของชีวิต
ในทางพระพุธศาสนา การพัฒนาจิตและปัญญาแบบองค์รวม เป็นเรื่องของการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์ โดยการพัฒนาจะเป็นไปพร้อมกันทั้ง 4 ด้าน