เพราะสังคมคือ

การแบ่งปัน
การให้โอกาส
ความร่วมมือ

การพัฒนา

จิตและปัญญา

การพัฒนาจิตและปัญญาแบบองค์รวม

           บุคคลที่เข้าถึงการพัฒนาชีวิตที่แท้จริง ในท้ายที่สุดเมื่อรู้เข้าใจโลกและชีวิตตามความเป็นจริง ก็มีความเป็นอิสระจากสิ่งต่างๆ ภายนอก คือไม่ยึดติดถือมั่น ถือปฏิบัติด้วยความรู้เท่าทันต่อเหตุปัจจัย เมื่อปัญญาเจริญอย่างถูกต้อง ก็จะส่งผลให้จิตใจดีงามมีความสุขอันเป็นจุดหมายสูงสุดของชีวิต
          ในทางพระพุธศาสนา การพัฒนาจิตและปัญญาแบบองค์รวม เป็นเรื่องของการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์ โดยการพัฒนาจะเป็นไปพร้อมกันทั้ง 4 ด้าน

กายภาวนา พัฒนาด้านกาย

             เป็นการทำกายให้เจริญงอกงาม ความหมายคือการฝึกฝน ตา หู จมูก ลิ้น และกาย ซึ่งเป็นสิ่งที่ใช้ปฏิสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมทั้งหมด คือทางธรรมชาติ ทางวัตถุ และรวมถึงเทคโนโลยี  เป็นการฝึกให้ ตา หู จมูก ลิ้นและกาย เกิดสัมพันธ์กับโลกภายนอกให้ได้ผลดี มีความเกื้อกูลกันระหว่างชีวิตของเรากับธรรมชาติ รู้จักเลือกรับเอาสิ่งที่มีคุณค่าหรือเป็นหระโยชน์เข้ามาให้แก่ชีวิต ป้องกันไม่ให้สิ่งที่ไม่ดีหรือเป็นโทษเข้ามา โดยความย่อคือ รับในสิ่งที่เป็นกุศลและไม่รับในสิ่งที่เป็นอกุศล

ศีลภาวนา พัฒนาด้านพฤติกรรม

            ความมีระเบียบหรือประพฤติตนอยู่ในระเบียบคือมีศีล การจัดระเบียบชีวิตและการจัดระเบียบในการอยู่ร่วมกันในสังคมคือวินัย การรักษาซึ่งวินัยทำให้เกิดศีล คนที่รักษาไว้ซึ่งวินัยคือคนที่มีศีล การพัฒนาพฤติกรรมก็คือการพัฒนาคนให้มีระเบียบในการดำเนินชีวิตและการอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม เบื้องต้นได้แก่ ศีล ๕ การฝึกควบคุมพฤติกรรมบุคคลทางกายวาจานั้น จะเป็นพิ้นฐานของการฝึกจิตใจเพื่อการเจริญขึ้นของคุณธรรมต่างๆ

จิตภาวนา พัฒนาด้านจิตใจ

          1. จิตที่มีคุณภาพ มีคุณธรรมพื้นฐาน ส่งผลให้จิตใจดีงาม
         2. จิตที่มีสมรรถภาพ จิตที่ใช้งานได้ดีส่งผลให้บุคคลทำงานออกมาดีมีความก้าวหน้า เป็นจิตที่ถึงพร้อมด้วย สติ สมาธิ และความเพียร เอาใจใส่ อดทน เป็นต้น
          3. จิตที่มีสุขภาพดี จิตใจที่เบิกบาน มีความสุข คือการมีสุขภาพจิตที่ดีนั่นเอง
          การขาดสุขภาพจิตของมนุษย์ทำให้เกิดปัญหาในสังคม จึงต้องมีการพัฒนาสุขภาพจิตให้ถึงพร้อม

ปัญญาภาวนา พัฒนาด้านปัญญา

            เป็นการยกระดับความสามารถในจะรับรู้จากสิ่งที่เราได้พบประสบ โดยมีความเข้าใจ รู้เหตุรู้ผล ตรงตามความเป็นจริงไม่บิดเบือน นำการรับรู้นั้นมาวิเคราะห์โดยปราศจากอคติ ไร้ซึ่งความโลภ โกรธ หลง และนำองค์ความรู้จากการคิดวิเคราะห์มาใช้ในการดำเนินชีวิต ให้สำเร็จผลตามที่ต้องการได้

ที่มา: พระธรรมปิฎก ธรรมกับการพัฒนาชีวิต 
แฟ้มภาพ: การอบรมคุณธรรมและสมาธิ โรงเรียนนายร้อยตำรวจสามพราน

Scroll to Top